Op 6 mei vond een bijzonder drukbezochte luncheon plaats waar de kunst van het samenleven werd benaderd vanuit de invalshoek ‘Religie en samenleving’. Maar liefst zestien vertegenwoordigers van organisaties, instellingen en geloofsgemeenschappen¹ spraken over hun ervaringen, dromen en concrete projecten.

Inleiding
Zoals inmiddels gebruikelijk bij deze bijeenkomsten begint de middag, na een ontspannen gezamenlijke lunch, met een inleiding op het thema door een wetenschapper. Frans Wijsen, hoogleraar praktische religiewetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen, vertelt op basis van zijn studie naar moslim-christelijke betrekkingen hoe hij de dialoog tussen christenen en moslims benadert. Niet volgens de gebruikelijke methode van het eerst bepalen van de eigen identiteit en daarna nadenken over hoe die zich tot anderen kan verhouden. Wijsen draait dit precies andersom en stelt dat men in de verhouding tot anderen, ontdekt wie men zelf is.

Vanuit dit uitgangspunt argumenteert hij dat de term multi-etnisch problematisch is. Dit begrip gaat ervan uit dat cultuur bepaalde vaststaande karakteristieken heeft die het handelen van mensen determineren. Wijsen wijst deze visie af en betoogt dat er geen innerlijke kenmerken zijn die bepalen of iemand tot een bepaalde cultuur behoort. En ondanks de grote verschillen tussen mensen, ziet Wijsen dat samen leven en samen werken belangrijker is, zeker wanneer er een gezamenlijk belang bestaat. Als we de huidige en aankomende generaties beter op de toekomst willen voorbereiden, moeten we daarom de term multi-etnisch uit onze gedachten verbannen en ons richten op gezamenlijke belangen.

Ervaringen delen
De inleiding nodigt uit tot reageren en het delen van ervaringen door de deelnemers. Er wordt opgemerkt dat ieder mens meerdere achtergronden en daardoor rollen heeft, bijvoorbeeld als ouder, gelovige of werknemer. En dat mensen hun identiteit ontlenen aan een rol. De vraag komt op of de neiging bestaat mensen te reduceren tot één overkoepelende rol. Daarentegen gaat het ook om loyaliteiten en of die uit jezelf komen of worden afgedwongen. Zo blijkt in de praktijk dat joden en moslims op individueel niveau vaak gemakkelijker kunnen samenwerken dan rooms-katholieken en protestanten. De vooroordelen die over verschillende groepen bestaan, moeten worden bestreden.

Verder valt het op dat Nederland een verdeeld en verzuild land is, bijvoorbeeld in vergelijking met de Surinaamse samenleving, waar alle verschillende geloofsgemeenschappelijk naast elkaar leven. Zou het in de dialoog eigenlijk niet veel meer moeten gaan over vertrouwen, het alledaagse en de gemeenschappelijke doelen dan over religie? Van het vriendschappelijk omgaan van een rabbijn met een imam, gaat pas echt betekenis uit. Dat geldt ook wanneer een wijkagent en een buurtvader elkaar de hand schudden. De integratiebrief van minister Asscher lijkt eerder het tegenovergestelde te bereiken.

Dromen
De besproken ervaringen leiden automatisch tot een aantal dromen wanneer er bijvoorbeeld geen financiële, praktische of idealistische beperkingen zouden zijn. Er zou in Nederland dan geen ‘verzuiling’ meer zijn, maar er zou gekeken worden naar de overeenkomsten. Iedereen zou zichzelf kunnen zijn en weten waar hij of zij voor staat. Tegelijkertijd laat een ieder ruimte aan het anders zijn van een ander, en accepteert hun verschillende rollen, want er zijn altijd rollen waarmee je je kunt verbinden. Daarnaast stopt de overheid met haar pogingen de samenleving waardeneutraal te maken. Iedereen moet in vrijheid zijn religie en cultuur kunnen beleven.

Doen
Het laatste onderdeel van de bijeenkomst behandelt de praktische kant van wat is besproken, hoe de ideeën in praktijk te brengen. Zo ligt het in de bedoeling om na de ontmoetingen tussen moslims en christenen die al jarenlang georganiseerd worden, een gezamenlijk sociaal project in Rotterdam op te zetten. Over verschillende concrete vraagstukken, zoals het ritueel slachten, is er al een goede samenwerking tussen joden en moslims. Verder verschijnt er binnenkort een serie televisiedocumentaires over religieuze gemeenschappen in Rotterdam. Ook worden er verschillende initiatieven voor gelovigen ontplooid, zoals het ingaan op bepaalde religieuze theorieën. In onder andere de islam en het hindoeïsme is hiervoor het ontbreken van Nederlandstalige literatuur een probleem en daar wordt ook aan gewerkt. Maar voor de jeugd zou het hebben van internetvoorgangers adequater zijn. Door voorlichting wordt geprobeerd de eenzijdige beeldvorming over moslims te doorbreken en er worden concrete antwoorden gegeven op vragen welke veranderingen een bekering voor je leven betekent. Moet je bijvoorbeeld je naam of kleding veranderen?

De bijeenkomst wordt positief afgesloten met de constatering dat in de grote steden spontaan en zonder dwang eigenlijk al hele mooie dingen gebeuren. Zo zie je bijvoorbeeld steeds vaker jonge christenen met verschillende achtergronden samenkomen en kerken ontstaan waar niet alleen tweede generaties Nederlandstalige migranten gemengd samenkomen maar ook autochtone jongeren die zich daar thuis voelen.

Bettina J. Mulder

7 mei 2013

¹

Naam Organisatie
Frans Wijsen (inleider) Hoogleraar praktische religiewetenschap aan de Radboud Universiteit Nijmegen
Jeroen Schilder CMO
Martijn van Laar Hervormde Gemeente Delfshaven (c.q. Pelgrimvaderskerk)
Leen La Riviere Continental Art Centre
Ineke Bakker Stek – voor stad en kerk
Marianne Vorthoren SPIOR
Albert Ringer Liberaal Joodse Gemeente Rotterdam
Petra Klip Opleiding pastoraal werk
Madelon Grant
UrmiSewnath Federatie Arya Samaj Nederland
Arnold Yasin Mol Nieuwemoskee.nl
Anton Hendriks Katholieke Kerk
Bauke de Wreede Soefi Beweging Nederland
Marie-Lisette Derks Brahma Kumaris Spirituele Academie Den Haag
Roos Nabben Brahma Kumaris Spirituele Academie Rotterdam
Baukje Hibma Bahá’í-gemeenschap Rotterdam

 

 

 

 

 

 

 

 

5 mei is een dag die in het teken staat van de bevrijding. Deze dag staat symbool voor de ontketening van de boeien der bezetting. Wij hopen dat de vreugde die deze feestdag met zich mee brengt, zal leiden tot positieve initiatieven die de menswaardigheid en de toekomst zal kleuren.

Voor meer algemene informatie zie: http://www.4en5mei.nl/

Op 4 mei staan wij zoals elk jaar stil bij de pijn die geleden is tijdens de Tweede Wereldoorlog. Wij betreuren het diepe menselijke leed dat deze en vele andere oorlogen hebben aangericht. Wij hopen dat deze duistere geschiedenis waar de mensheid getuige van is geweest, zich nooit meer zal herhalen.

 

Voor meer algemene informatie zie: http://www.4en5mei.nl/

GEANNULEERD

De boeklancering is door onvoorziene omstandigheden geannuleerd. 

Indien u geïnteresseerd bent in het boek, kunt u het alvast bij gerenommeerde verkopers bestellen.

[highlight]

Datum: 6 mei

Tijdstip: Vanaf 19.00 uur

Locatie: Platform INS, Rochussenstraat 221, Rotterdam

[/highlight]

Professor Frans Wijsen zal komen vertellen over zijn nieuwste wetenschappelijke boek Religious Discourse – Social Cohesion and Conflict: Studying Muslim-Christian Relations

Sinds het einde van de Koude Oorlog was de dominante paradigma in de studie van interreligieuze relaties van ‘vreedzame coexistentie’ verschoven naar ‘een botsing tussen beschavingen’. Het ‘multiculturele drama’ en de ‘onmogelijkheid voor dialoog’ waren terugkerende thema’s. In dit boek komen deze verschillende stromingen aan bod waarbij de één religie ziet als een oorzaak voor conflict en geweld, en anderen zien religie juist als een reden voor vrede en cohesie. Er worden inzichten gedeeld die vanuit verschillende landen, zoals Indonesië en Tanzanië zijn opgedaan.

Frans Wijsen is Professor Praktische religiewetenschap en vice-decaan van de Faculteit Filosofie, Theologie en Religiewetenschappen aan de Radboud Universiteit, Nijmegen.

 

Aanvullende informatie (Engels):

This book analyses religious identity transformations through inter-religious relations. It aims to highlight the link between religious discourse and social cohesion, or the lack of, and ultimately to contribute to the dominant discourse on Muslim-Christian relations. The work is based on fieldwork in Indonesia and Tanzania, and is timely because of growing tensions between Muslims and Christians in both countries. Its relevance lies in its fresh look at theories of religion and science.
From its establishment as an academic discipline, the phenomenology of religion has dominated religious studies. Its theory of religion is realist (religion is a reality ‘in itself’) and its view of science is objectivist (scientific knowledge is true if its representation of reality corresponds with reality itself). Based on Discourse Theory, the author argues that religion does not exist ‘in itself’. Human practices and artifacts become religious because they are placed in a narrative context by the believers.
By using discourse analysis as a research method, the author shows how religious identities in Tanzania and Indonesia are constructed, negotiated and manipulated in order to gain material or symbolic profit.

 

GEANNULEERD

De boeklancering is door onvoorziene omstandigheden geannuleerd.